Alan adını kaydettiniz, siteyi yayına aldınız. Teknik iş bitti — ama site sahibi olmanın getirdiği birtakım sorumluluklar başlıyor.
Bu yazı, bir web sitesi işletirken gözden kaçan yükümlülükleri ve pratik karşılıklarını ele alıyor.
Kim Olduğunuzu Belirtmek
Bir sitenin ziyaretçisi, o siteyi kimin işlettiğini bilebilmelidir. Bu, hem bir güven unsuru hem de çoğu bağlamda beklenen bir uygulamadır:
- İşletme adı ve türü
- İletişim bilgileri — e-posta ve varsa telefon
- Adres bilgisi
- Varsa vergi veya sicil bilgileri
Bu bilgilerin bulunduğu sayfa genellikle "hakkımızda" veya "iletişim" başlığı altında yer alır ve her sayfadan erişilebilir olmalıdır — genellikle alt bilgi alanından bağlantı verilir.
Ticari faaliyet yürüten siteler için bu bilgilerin eksikliği sadece güven kaybı değil, denetim riski de oluşturur.
Kişisel Veri Sorumluluğu
Ziyaretçiden herhangi bir bilgi topluyorsanız, veri sorumlusu konumundasınız:
| Toplama noktası | Toplanan veri |
|---|---|
| İletişim formu | Ad, e-posta, mesaj |
| Üyelik kaydı | Kimlik ve iletişim bilgileri |
| Sipariş süreci | Adres, telefon, fatura bilgisi |
| Analitik araçları | Davranış ve teknik veriler |
| Sunucu kayıtları | IP adresi ve erişim bilgileri |
Son iki satır çoğu site sahibinin aklına gelmez: hiçbir form kullanmasanız bile, sunucu kayıtları ve analitik araçları veri toplar.
Bu yüzden "biz veri toplamıyoruz" demek pratikte doğru olmaz — bir gizlilik metni her durumda gereklidir.
Gizlilik Metninde Olması Gerekenler
İşlevsel bir gizlilik metni şu soruları yanıtlar:
- Hangi veriler toplanıyor?
- Ne amaçla kullanılıyor?
- Kimlerle paylaşılıyor? Üçüncü taraf servisler dahil.
- Ne kadar süreyle saklanıyor?
- Kullanıcı hangi haklara sahip?
- Nasıl iletişime geçilir?
Üçüncü madde en sık eksik bırakılanıdır: kullandığınız her dış servis, veri paylaştığınız bir taraftır — analitik, reklam, canlı destek, ödeme sağlayıcısı, barındırma firması.
Metni hazır şablondan alıyorsanız, bu listeyi kendi sitenize göre düzeltmeniz şarttır. Kullanmadığınız servislerin sayıldığı bir gizlilik metni, hiç olmamasından daha kötü bir izlenim bırakır.
Çerez Bildirimi
Çerezlerle ilgili yaygın yanlış anlamalar:
- Her çerez izin gerektirmez. Zorunlu olanlar ayrıdır.
- Analitik çerezleri genellikle izne tabidir.
- Bildirim, izinden farklıdır. Sadece haber vermek yetmeyebilir.
- Reddetme seçeneği sunulmalıdır.
Üçüncü madde önemlidir: "siteyi kullanmaya devam ederek çerezleri kabul etmiş olursunuz" ifadesi geçerli bir izin sayılmaz. Kullanıcının aktif bir seçim yapması beklenir.
Dördüncü madde de pratikte atlanır — yalnızca "kabul et" düğmesi olan bir bildirim, seçim sunmuyor demektir.
Satış Yapıyorsanız
Site üzerinden ürün veya hizmet satışı, ek yükümlülükler getirir:
- Mesafeli satış sözleşmesi — satın alma öncesi sunulmalı
- Ön bilgilendirme formu — ürün ve koşullar açıkça belirtilmeli
- Cayma hakkı bilgisi — süre ve koşullar
- Teslimat ve iade koşulları
- Fiyatlarda vergi durumu — dahil mi hariç mi?
- Şikâyet ve başvuru yolları
Birinci ve ikinci maddeler sipariş akışının parçası olmalıdır: sözleşmeyi yalnızca bir sayfada yayımlamak yeterli değildir — kullanıcının satın alma sırasında onaylaması beklenir.
Beşinci madde de sık yapılan bir hatadır: vergi durumunun belirsiz bırakıldığı fiyatlandırma, hem tüketici şikâyetlerine hem denetim sorunlarına yol açar.
İçerik Sorumluluğu
Sitenizde yayımlanan her şeyden siz sorumlusunuz:
| Risk alanı | Dikkat edilecek |
|---|---|
| Görsel kullanımı | Lisans belgesini saklayın |
| Alıntı ve metin | Kaynak gösterin |
| Kullanıcı yorumları | Moderasyon mekanizması kurun |
| Marka isimleri | İzinsiz ticari kullanımdan kaçının |
| Sağlık ve finans iddiaları | Kanıtsız iddiada bulunmayın |
Birinci satır en sık başa dert olan konudur: internette bulduğunuz bir görseli kullanmak, kullanım hakkına sahip olduğunuz anlamına gelmez. Lisans belgesini saklamak, sonradan gelen taleplere karşı tek savunmanızdır.
Üçüncü satır ise yorum alan siteler için geçerlidir: kullanıcı içeriğinden doğrudan sorumlu olmasanız da, bildirim aldığınızda müdahale etmeniz beklenir.
Kayıt Bilgilerinin Doğruluğu
Alan adı kayıt bilgileriniz doğru ve güncel olmalıdır. Bu sadece bir formalite değildir:
- Yanlış bilgi askıya alma nedenidir. Alan adınız kapatılabilir.
- Doğrulama iletileri kayıt adresine gider.
- Uyuşmazlık durumunda sahiplik kanıtıdır.
- Kurtarma süreçlerinde kullanılır.
Kendi alan adınızın kayıt bilgilerini ve durumunu alan adı sorgulama sayfası üzerinden kontrol edebilir, eksik veya eski bilgi varsa panelinizden güncelleyebilirsiniz.
Üçüncü madde ileride kritik olabilir: alan adınıza dair bir hak talebi geldiğinde, kayıt bilgilerinin size ait olması ilk dayanağınızdır.
Nereden Başlamalı?
Hepsini aynı anda yapmanız gerekmez. Öncelik sırası:
- İletişim ve işletme bilgilerini yayımlayın
- Gizlilik metnini sitenize göre hazırlayın
- Çerez bildirimini seçim sunacak şekilde kurun
- Satış yapıyorsanız sözleşme akışını tamamlayın
- Görsel lisanslarını arşivleyin
- Alan adı kayıt bilgilerini güncelleyin
İlk iki madde en düşük çabayla en yüksek faydayı sağlar. Bir öğleden sonrada tamamlanabilecek bu iki iş, en sık karşılaşılan eksiklikleri kapatır.
Sonuç
Site sahipliğinin gözden kaçan tarafı, hiç form kullanmasanız bile veri topluyor olmanızdır — sunucu kayıtları ve analitik araçları da veri toplar, dolayısıyla gizlilik metni her durumda gereklidir. Metni şablondan alıyorsanız üçüncü taraf listesini kendi sitenize göre düzeltin. Çerez bildiriminde "kullanmaya devam ederek kabul etmiş olursunuz" ifadesi geçerli bir izin sayılmaz, reddetme seçeneği de sunulmalıdır. Görsellerde ise lisans belgesini saklamak tek savunmanızdır. İletişim bilgileri ve gizlilik metni, bir öğleden sonrada kapatılabilecek en yüksek öncelikli iki eksiktir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Form kullanmıyorum, gizlilik metni gerekli mi?
Gerekli. Hiçbir form olmasa bile sunucu kayıtlarınız IP adresi ve erişim bilgilerini tutar, analitik araçları davranış verisi toplar. "Veri toplamıyoruz" ifadesi pratikte doğru olmaz.
Hazır gizlilik metni şablonu kullanabilir miyim?
Başlangıç noktası olarak evet, ancak mutlaka kendi sitenize uyarlayın. Özellikle üçüncü taraf servis listesini düzeltin — kullanmadığınız servislerin sayıldığı bir metin, hiç olmamasından daha kötü bir izlenim bırakır.
Çerez bildiriminde sadece "kabul et" düğmesi yeterli mi?
Yeterli değil. Kullanıcının aktif bir seçim yapabilmesi, yani reddetme seçeneğinin de sunulması beklenir. Zorunlu çerezler bu kapsamın dışındadır ama analitik ve reklam çerezleri genellikle izne tabidir.
İnternette bulduğum görselleri kullanabilir miyim?
Bulunabilir olması kullanım hakkı vermez. Yalnızca lisansını doğruladığınız görselleri kullanın ve lisans belgesini saklayın — sonradan gelen bir kullanım talebine karşı tek savunmanız o belgedir.
